De nachtegaal in al zijn glorie

Deze wondere wereld zit boordevol interessante vogelsoorten. Van groot naar klein en van oogverblindend mooi naar spuuglelijk. Maar niet veel soorten spreken zo tot de verbeelding als de nachtegaal. Alsof de wereld ze heeft leren kennen dankzij een paar pennenstreken van de gebroeders Grimm of Hans Christian Andersen. Het is de vogel die wordt toegezongen in liederen en bewonderd in de poëzie. Al eeuwen wordt er vol lof geschreven over de vogel die zijn naam dankt aan zijn nachtelijke serenades. De soort geniet grote naamsbekendheid. Zelfs onder niet vogelaars. Op een verjaardag heeft het weinig zin om iets te vertellen over een simpele frater of mijn enthousiasme over de grote pieper. Het gaat vooral over de buizerd (die ziet men vaak aan de kant van de snelweg), de roodborst én de nachtegaal. Iedereen kent de nachtegaal van naam! Die zingt namelijk prachtig! Toch?

Ondanks het feit dat velen zijn naam kennen, tref je weinig mensen die daadwerkelijk weten hoe de vork in de steel zit. De zang van de nachtegaal is namelijk helemaal niet melodieus. Hij verdient zijn faam door zijn heldere en krachtige zang. Het gros van de mensen zal langs een zingende nachtegaal fietsen zonder dat te beseffen. Zijn zang bestaat uit korte strofen die hij met een grote variatie aan trillende klanken en fluittonen aan elkaar plakt. Op papier niets bijzonders maar in de praktijk klinkt het als een klein wonder. Een andere misvatting over de soort is zijn uiterlijk. Men denkt vaak dat de nachtegaal er prachtig uitziet. Het feit is dat er weinig spectaculairs is te zien. Een simpele bruine vogel met een groot zwart oog en een roodbruine stuit/bovenstaart. Sluit je ogen en denk aan de roodborst. Verwijder die mooie rode borst, tel er 2 cm bij op en je hebt een saaie vogel die wij de nachtegaal noemen. Meer valt er eigenlijk niet over te zeggen.

Maar in de natuur gebeuren de meeste zaken met een duidelijke reden. Evolutionair gezien is het niet praktisch om er extravagant uit te zien én de hele dag je waffel open te trekken (wellicht is Homo sapiens daar de enige uitzondering op). Dit is echter niet handig in de grote boze wereld. Een wereld waarin predatie aan de orde van de dag is. De soort zingt niet voor niets vanuit de onderbegroeiing. Een geel/oranje nachtegaal zou het simpelweg niet redden. Op een mooie windstille avond in mei vibreert hij je trommelvliezen zonder dat je hem zal vinden. Hij heeft geen reden om te pronken met zijn veren. Zijn serenades vullen de vrouwelijke nachtegaal oortjes met schoonheid.

Helaas wordt de soort steeds zeldzamer in Nederland. De aantallen zijn sterk gedecimeerd. Zijn voorkeur gaat o.a. uit naar vochtige bossen met dichte bosjes en de duinen. Daar staan voldoende struiken zoals mei- en duindoorn om hem beschutting te bieden. In Twente is de soort niet algemeen en tot mijn grote verbazing werden er twee exemplaren gemeld in het buitengebied van Enschede. Het was al twee dagen prachtig weer. Bovendien was het zo goed als windstil. Zou het dan eindelijk lukken om heldere geluidsopname te maken van de soort in Twente. Diezelfde avond vertrok ik vol goede moed en een rugzak vol apparatuur naar Enschede. Zo’n honderd meter voor de exacte plek laat ik mijn autoraam zakken en ik hoop op een wonder terwijl ik langzaam verder rijd. De omstandigheden voor een kraakheldere opname lijken perfect. Na ongeveer 60 meter hoor ik enkele heftige strofen en een zuiver crescendo LUU LUU LUU LUU – Bingo! De microfoon hangt nog niet uit het raam of de zang stopt en in de aankomende 20 minuten hoor ik (tot mijn grote frustratie) geen nachtegaal. Ik besluit een stuk langs de sloot te lopen. Het blijkt een wanhopige poging want ik zak met mijn schoenen diep in de modder en wordt daar natuurlijk niet voor beloond. Eenmaal terug bij de auto besluit ik verder te kijken dan mijn neus lang is. Een stuk verderop staan veel compacte bosjes en na een aantal minuten lopen, hoor ik opnieuw de nachtegalenzang. Op mijn tenen benader ik de vogel. Gelukkig hij heeft zijn zinnen gezet op het vinden van een dame want hij trekt zich weinig tot niets van mij aan. Natuurlijk houd ik een gepaste afstand want ik wil hem niet verstoren.

Terwijl ik op mijn knieën tussen de madeliefjes zit haal ik mijn apparatuur bedachtzaam uit de rugzak. Het avondgloren is minstens zo mooi als de oorverdovende strofen die soms wel de zes seconden halen. Alles lijkt bij elkaar te komen. Ik zie de nachtegaal op een takje laag in de begroeiing zitten. Zijn lange staart en en lichte oogring zijn in de verrekijker goed zichtbaar. De richt-microfoon ligt inmiddels klaar en ik zet mijn recorder aan. Het opstarten gaat snel maar er komt een melding in beeld. ‘No SD-Card found’ …….. Omdat ik de rust van de nachtegaal niet wil verstoren besluit ik om mijn recorder niet op het asfalt kapot te gooien. Die SD-kaart zit thuis nog in de computer. Door het bewaren van de rust bedenk ik me dat er een SD-kaart in mijn camera zit. Na een snelle wisseltruc ben ik klaar om aan mijn opname te beginnen en ik druk op record. Klik. Nog meer dan met een foto is geluid in staat om het ‘nu’ tijdelijk vast te leggen. Een beeld is slechts statisch maar geluid leeft. Je voelt het moment waarop alle omstandigheden bij elkaar komen. Heel even zit je in de zon op je knieën tussen de madeliefjes. Je luistert naar een vogel waar niet alleen ik maar ook Shakespeare geen genoeg van kreeg. De nachtegaal is geen begenadigd zanger maar wat zit er gevoel in die kleine harde stem van dat saaie vogeltje.


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s