Fraters in katholiek Deventer

Het is december en veel van onze broedvogels zitten in Afrika. Zij nemen het risico van de reis voor lief omdat het voedselaanbod daar beter is. In de winter is er in Nederland voor hen simpelweg te weinig voedsel. Maar voor de frater is dat een ander verhaal. Nederland is zijn Afrika. De frater is het meest katholieke vogeltje van Nederland. Een typische wintervogel die veel lijkt op een onvolwassen kneu. De Europese fraters broeden in Noorwegen en Schotland. Al behoren de Schotse fraters tot een ondersoort. ‘Onze’ fraters broeden in Noorwegen. Hun broedgebied sneeuwt in de winter geheel onder en dat maakt foerageren zo goed als onmogelijk. De soort is in het binnenland zeldzamer geworden en als je de soort goed wilt bekijken kun je het best naar de noordelijke kust (Friesland en Groningen, inclusief waddeneilanden). Daar kun je groepen van honderden vogels zien. Waarom de soort in het binnenland zeldzamer wordt is niet duidelijk maar wellicht heeft het dezelfde reden als het vertrek van de bonte kraai. De winters zijn minder streng en wellicht verdwijnt daarmee de drang om verder te trekken dan Denemarken. Maar de winter van 2016 lijkt dat weer enigszins tegen te spreken aangezien er nu op meerdere plekken in het binnenland Fraters worden gemeld terwijl het een zachte winter is.

Op 4 november werd er een groepje fraters ontdekt in Deventer. Net als vorig jaar foerageren deze vogels langs de oevers van de IJssel. Fraters zijn kieskeurig qua biotoop en je maakt de meeste kans op kwelders en braakliggende akkers.  De IJssel is een mini versie van hun gebruikelijke biotoop aan de kust. Ze zijn gezien bij de Teugse Kolk, Veenoordkolk en de Bolwerkplas en zijn door diverse waarnemers helaas niet gevonden. De groepsgrootte is variabel en ligt tussen de 6 en 13 vogels. Het kan zijn dat er meerdere groepjes rondvliegen maar dit is niet met zekerheid vast te stellen. De frater is een bijzonder mooi vogeltje. In de winter heeft de soort een mooi kort geel snaveltje, een roze stuit en een duidelijke lichte vleugelstreep. Juveniele vogels zijn te herkennen aan een licht kinnetje maar ik twijfel of vogels met dat kleed hier in Nederland te zien zijn. In de database van waarneming kan ik geen duidelijke juveniele vogels vinden. Bovendien ben ik niet bekend met het ruipatroon van deze soort.

fraters

De afgelopen weken bleven de waarnemingen van frater in Deventer voorbij komen. Maar als kersverse vader is het lastig tijd te maken. Een combinatie van verzorging en slaapgebrek zorgen voor een vernauwing in de agenda. 20 december had ik eindelijk de kans om een poging te wagen. De vogels waren al twee dagen niet meer gemeld maar ik had er alle vertrouwen in dat het ging lukken. Het doel was niet alleen om de fraters te zien maar tevens een goede geluidsopname te maken. Maar met een trein van auto’s op de A1 was dat geen gemakkelijke opdracht. Onderweg zat het mee én tegen. De mist trok in weg maar het scherpstelwieltje van mijn verrekijker gaf het leven. Gelukkig had ik mijn telescoop nog en met de koude in de benen liepen we langs de oevers van de Bolwerkplas. Een wulp kwam roepend over, een vrouw nonnetje vloog over de IJssel en enkele grote zaagbekken waren druk aan het vissen. Een adulte vrouw slechtvalk zat op de oever van de Bolwerkplas te drinken terwijl een mooie lichte buizerd de wacht hield op een paaltje. De zon brak door en plots werden we gepasseerd door een groep kleine zangers die een metaalachtige geluidjes produceerde. Fraters! De groep vloog verder maar streek een kleine 30 meter verder neer. Precies op het moment dat ze zon zacht door de mist scheen. Met het zonnetje in de rug genoot ik door de telescoop van 10 fraters. Oplettend maar niet schuw genoten ze van de nog aanwezige zaden. Marc maakte een paar prachtige foto’s waarvan je er hierboven 1 ziet. Gezien de expertise van Marc heb ik zelf geen poging gedaan om beeldmateriaal te schieten. Die tijd heb ik volledig kunnen steken in het maken van een geluidsopname. Dat is me gelukt en het resultaat mag er zijn (zie hieronder).

Het geluid van de frater lijkt op dat van andere vinkachtigen maar is toch uniek. Het doet het meest denken aan de roepjes die barmsijs vaak maakt. Kenmerkend door een metaalachtige klank. Een nasaal stijgend ‘tsjwieet’. De roepjes die hier aan voldoen zijn alarm, contact en trekroep. Al is het gissen wat het verschil tussen deze is. De vogels gebruiken het in ieder geval om met elkaar in contact te blijven. Voor deze opname heb ik gebruik gemaakt van een kleine shotgun microfoon op mijn Zoom H5. Met het resultaat ben ik tevreden al had ik graag een wat langere opname gemaakt. Vooral in de winter dien je als toeschouwer van de natuurlijke wereld rekening te houden met het feit dat voedsel schaarser is. Het laatste wat je wilt veroorzaken is verstoring. In de winter kan een grammetje vet het verschil tussen leven en dood betekenen. Je moet het doen met wat je krijgt.

Advertenties

Een gedachte over “Fraters in katholiek Deventer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s